چهارمین مدرسه تخصّصی حقوق با عنوان: «حقوق بشردوستانه در اسلام و مقرّرات بین المللی با تأكيد بر حقوق كودك در منازعات مسلّحانه»


تاریخ رویداد: 1391/10/08
مکان: دانشگاه مفید
زمان: 08:00 الي 16:00
چهارمین مدرسه تخصّصی حقوق با عنوان: «حقوق بشردوستانه در اسلام و مقرّرات بین المللی با تأكيد بر حقوق كودك در منازعات مسلّحانه»

چهارمین مدرسه تخصّصی حقوق با عنوان: «حقوق بشردوستانه در اسلام و مقرّرات بین المللی با تأكيد بر حقوق كودك در منازعات مسلّحانه» 8-1391/10/6 در دانشگاه مفيد برگزار گرديد. دراين دوره علمي آموزشي كه با مشاركت كلينيك حقوقي مرکز مطالعات حقوق بشر دانشگاه مفید، مرجع ملّي حقوق كودك وزارت دادگستري، يونيسف ايران و كميسيون حقوق بشر اسلامي انجام شد، هفتاد دانشجو ومحقق ازشانزده دانشگاه كشور حضور داشتند. مهم ترين محورهاي اين برنامه كه توسط اساتيد فرهيخته حوزه ودانشگاه مورد بحث وتحليل قرار گرفت، بدين قرار بود:

زمینه های شکل گیری، مبانی و منابع حقوق بشردوستانه

نهادها و سازمان های بین المللی مؤثر در حقوق بشردوستانه

کودکان، زنان و سالمندان در حقوق بشردوستانه

 ساز وكارها وضمانت اجراي حقوق بشر دوستانه

 حقوق کیفری بين المللي و حقوق بشردوستانه

 اماکن غیر نظامی و محیط زیست در حقوق بشردوستانه

حمایت ازکادر پزشکی، خبرنگاران و هيئت هاي مذهبي در حقوق بشردوستانه

سلاح هاي كشتار جمعي

 

در افتتاحيه اين مدرسه جناب آقاي الوندي دبير مرجع ملي حقوق كودك گفتند: 

 

بدواً ميلاد پيامبر صلح و مهرباني حضرت عيسي بن مريم (ع) را به پيروان اديان الهي تبريك عرض مي نمايم. همچنين از مسئولين محترم برگزار كننده اين نشست به ويژه مديريت محترم كلينيك حقوقي دانشگاه مفيد قم كه در بحث هاي مربوط به ارتقاء حقوق كودكان پيشتاز هستند صميمانه تشكر مي نمايم. لازم است مراتب سلام و تشكر وزير محترم دادگستري و رئيس مرجع ملي حقوق كودك را به حضار محترم و اساتيد گرانقدر ابلاغ نمايم .


مايلم قبل از هرچيز يادآور شوم مرجع ملي كنوانسيون حقوق كودك كه متشكل از دهها وزارتخانه و نهاد مرتبط مي باشد در دو سال اخير با تشكيل جلسات تخصصي و رايزني هاي مستمر در صدد يافتن راه كارهايي براي بالا بردن سطح حمايت هاي قانوني از كودكان مي باشد كه خوشبختانه با استقبال مناسب صاحبنظران و متوليان قدمهاي خوبي برداشته شده است و همكاري صميمانه با مراكز علمي از جمله دانشگاه مفيد قم در اين راستا صورت مي گيرد. مرجع ملي براي اولين بار و پس 18 سال از تصويب كنوانسيون در مجلس شوراي اسلامي و تأييد آن از سوي شوراي نگهبان مفاد اين كنوانسيون را مورد توجه قرار داده و در تنظيم گزارش ادواري حقوق كودك با بررسي تك تك مواد كنوانسيون ( با رعايت شرط تحفظ، ) عملكرد دستگاههاي متولي را تدوين نموده است و حساسيت هاي لازم را در جامعه به ويژه نخبگان بوجود آورده است .


ما اعتقاد داريم كنوانسيون داراي ظرفيت بسيار مناسبي براي اجرا در كشورمان است، گرچه تصويب اين كنوانسيون با شرط تحفظ كلي روبرو است لكن به اعتقاد بسياري از صاحبنظران تعداد زيادي از مواد مهم آن مطابق با قوانين ما و بدون هيچ تعارضي با شرع مقدس است و دبيرخانه مرجع با اين شناخت « نيمه پر ليوان » را ديده و قصد دارد سازگاري بيشتري در مفاد كنوانسيون براي اجرا در كشور بوجود آورد .

تحولاتي كه در تدوين قانون مجازات اسلامي در اين زمينه بوجود آمده است، گرچه هنوز اجرايي نشده است لكن حكايت از برداشت هاي مثبت از شرائط و اوضاع و احوال كودكان دارد. در مورد موضوع همايش هم ( علي رغم اختلاف نظرهايي در چگونگي الحاق به پروتكل اختياري بكارگيري كودكان در منازعات مسلحانه در كشور، ) دولت جمهوري اسلامي در حاشيه مجمع عمومي سازمان ملل
در سال 89 اين پروتكل را امضا نمود. استدلال مرجع ملي كه در آن زمان بصورت رسمي به وزارت خارجه اعلام شد بر اين مبنا استوار بود كه جمهوري اسلامي در ساير اسناد بين المللي كه به آن پيوسته بود نظير مقاوله نامه موسوم به 182 سازمان جهاني كار و نيز اساسنامه ديوان كيفري بين المللي مضامين كلي پروتكل را كه مشابه آن در اسناد فوق آمده بود را تأييد نمود. در بخشي از مقاوله نامه 182 آمده است " استخدام به زور و اجبار كودكان براي استفاده ازآنان در درگيري مسلحانه منع و يكي از بدترين اشكال كار كودكان نام برده شده است ." و يا در اساسنامه ديوان كيفري بين المللي اعلام ميكند " ثبت نام وسربازگيري كودكان زير 15 سال به منظور شركت در فعاليتهاي خصمانه در زمره جرايم جنگي محسوب نموده است ." هر چند الحاق رسمي به پروتكل فوق پس از امضاء تشريفات خاصي نظير تصويب در دولت و مجلس را دارد، لكن اعتقاد كلي نظام جمهوري اسلامي را اثبات مي كند. در اينجا لازم است تأكيد نمايم متأسفانه عناد چندين ساله مخالفين ما و سمت و سو دادن به جريانات سياسي، نوعي بي اعتمادي را در بين تصميم گيرندگان در كشور ما بوجود آورده است درحاليكه برابر آمارها و اطلاعات رسمي منتشر شده امروزه در كشورهاي مختلف آمريكا و اروپا نمونه هاي علني درنقض حقوق كودكان وجود دارد، در انگلستان حداقل سن براي ورود به ارتش 16 سال بوده و همين كشور مترقي در سالهاي 2003 تا 2005 حداقل 15 سرباز 16 و17 ساله را براي شركت درجنگ عراق اعزام كرده است . 


در كانادا و در جريان جنگ افغانستان « سرباز كودكي » با تابعيت اين كشور به جنگ افغانستان اعزام و اتفاقاً در اين نبردها اسير شد. امريكا به خاطر زنداني كردن كودكان خردسال اسير درجنگ عراق و افغانستان به شدت مورد انتقاد سازمانهاي حقوق بشري قرار گرفت و حتي برخي از اين اسرا به زندان گوانتانامو برده شدند و مورد آزار جنسي هم قرار گرفتند .

همانگونه كه مستحضريد چهار اصل اساسي در كنوانسيون مستمراً مورد تأكيد قرار گرفته است حق حيات، حق كرامت انساني، حق برخورداري از بهداشت و حق برخورداري از آموزش و قطعاً جنگ و شركت كودكان در منازعات مسلحانه بيش از هر چيز حق حيات را مورد تهديد قرار مي دهد هر چند به خاطر شرائط ويژه جنگ ساير اصول هم مورد مخاطره قرار مي گيرد در ماده 38 پيمان نامه حقوق كودك درخصوص وضعيت كودكان هنگام مخاصمات مسلحانه، توصيه هاي جدي شده است، در اين اصل آمده است: مقررات حقوق بين الملل بشر دوستانه قابل اعمال را بايد محترم شمرده و احترام به اين مقررات بايد تضمين شود. همانگونه پيشتر عرض كردم كشورمان در مقاوله نامه كار و اساسنامه ديوان كيفري صريحاً اين مباني را پذيرفته است. كشورهاي عضو طبق تعهدات ناشي از حقوق بين الملل بشر دوستانه مربوط به حمايت از افراد غيرنظامي در مخاصمات مسلحانه كليه اقدامات امكان پذير براي تضمين حمايت و مراقبت از كودكاني كه به علت مخاصمات مسلحانه در معرض آسيب قرار مي گيرد به عمل خواهند آورد، همانگونه كه از مفاد اين ماده استباط مي شود :

اولاً: اشخاص زير سن 15 سالگي در نيروهاي مسلح به كار گرفته نشوند .
ثانياً : در منازعات مسلحانه از بين سن 15 تا 18 سالگي اولويت به سن بالاتر داده شود .
ثالثاً: درموضوع كودكان غير نظامي تضمين حمايت و مراقبت از همه كودكان ناشي از مخاصمات مسلحانه ، وجود داشته باشد.

ملاحظه خواهيد فرمود قدرتهاي بزرگ علي رغم ادعاي حقوق بشري در همين فقره برخلاف تمامي موازين انساني رفتار مي كنند. صحنه هاي دردناك كشتار كودكان در غزه توسط اسرائيل، در افغانستان توسط ناتو، در سوريه توسط تروريستهاي مورد حمايت غرب، در جنوب سودان و دهها نقطه ديگر هيچ تناسبي با ادعا ندارد. به نظر مي رسد كشور ما با بهره مندي از مباني اعتقادي و ظرفيت هاي فقهي مي تواند پيشتاز اينگونه معاهدات بين المللي باشد، مرجع ملي كنوانسيون حقوق كودك سعي مي كند با شناسايي اين ظرفيت ها و با در نظر گرفتن مصالح و دقت در رعايت مباني شرعي و با كمك انديشمندان مسلمان، حفظ حقوق كودك درهمه عرصه ها را نهادينه كرده و با پايش و ارزيابي مستمر حقوق كودك درنهادها و موسسات متولي (همانگونه كه در آيين نامه مصوب مرجع ملي تكليف شده است)، ضمن پذيرش نواقص و برداشت هاي غلط از حقوق كودكان، همكاري بين المللي خود را با حفظ تخفظات ادامه دهد، مطمئن هستيم ما حرف هاي زيادي براي گفتن در اين عرصه داريم به شرط اينكه نگاه تعصب آميز و بعضاً انحرافي از حقوق كودكان را اصلاح نمائيم. در پايان ضمن تشكر از برگزاركنندگان همايش و به طور ويژه از دفتر يونيسف در تهران آمادگي دبيرخانه ملي را براي برگزاري نشست هاي علمي بررسي موضوعات مرتبط با كودك را اعلام مي نمايد .

 

 

مراسم اختتامیه روز جمعه هشتم ديماه در سالن آمفي تئاتر دانشگاه مفيد برگزار شد. در اين مراسم حجت الاسلام والمسلمین دکتر سعید رهایی معاون آموزشی و عضو هیات علمی گروه حقوق دانشگاه مفید گفتند:

 

من ابتدا از طرف دانشگاه مفید از همه شرکت کنندگان تشکر می کنم، چه آنهایی که برنامه ارائه کردند و چه آنهایی که وظیفه تسهیل گری را برعهده داشتند .بخصوص از جناب آقای دکتر مقدادی مدیر محترم کلینیک حقوقی دانشگاه مفید و عزیزانی که به ایشان کمک کردند تشکر می کنم و از خداوند خواستارم که اینگونه کارهای سودمند را به بهترین وجه قبول بفرماید.
در چنین جلساتی چند مقصد پیگیری می شود: 
نکته اول یادگیری روش جدید آموزش. دوره آموزش بصورت استاد محور به پایان رسیده است. امروز بحث مشارکت در علم است یعنی هر کسی هر اندوخته ای دارد آن را به مشارکت بگذارد و دیگران نیز از آن استفاده کنند. این روش برگزاری كلينيك حقوقي به شیوه مشارکت در علم کمک می کند. سعی کنیم در کلاس های خودمان نیز شیوه مشارکت در علم را بعنوان یک شیوه پذیرفته جهانی پیگیری نماییم.
نکته دوم درباره جهان اسلام است. هر موضوعی که در یکی از جلسات مورد بحث قرار گرفت ، می تواند موضوع یک کارگاه چند روزه باشد. واقعا دستاوردهای اسلام در حقوق بشر دوستانه بسیار ارجمند است و برای جهانیان قابل ارائه است. بخصوص سیره حضرت علی(ع) در جنگهای داخلی ستودنی است.  سيره امام علي (ع)نه تنها مطابق با آخرین کنوانسیون های روز است بلکه چند گام از آنها جلوتر است. یکی از مراجع تقلید عظام با چشمان اشکبار در ملاقاتي که ریاست صلیب سرخ جهانی با ايشان داشت می گفت: در شبانگاه جنگ جمل حضرت امیر(ع) ناگهان ناپدید شد،‌ احتمال ترورش وجود داشت. یاران ایشان بشدت نگران بودند صبح حضرت آمد در حالی که بدنش پر از خون بود. وقتی سپاهیان پرسیدند کجا بودید؟ فهمیدند که حضرت بعد از پیروزی شخصا زخمی های دشمن را به روستاها می برده تا آنها را مداوا کنند. یعنی رهبر یک سپاه، زخمی های سپاهي را که آمده بودنداو را بکشند، بعد از چند روز نبرد و با خستگی تمام برای مداوا به روستاها می برد. او می خواهد بفماند که رعایت حقوق بشر دوستانه بر شریعتی که حضرت علی(ع) امام آن است سایه بزرگی افکنده است. 
نکته دیگر این است که با بعضی از افراد در اینجا دوست شدیم به این دوستی های علمی و اخلاقی بعد از پایان دوره ادامه دهیم. سعی کنیم در جلساتی که دیگران هم در دانشگاه هایشان دارند شرکت کنیم و از ثمره این دوستی های علمی استفاده کنیم و شیوه کلینیکی (که شیوه ای مناسب برای رساندن کمک به کسانی هست که به آن نیاز دارند) را در زمینه آموزش هم ارتقاء دهیم و در جاهایی که این شیوه شروع شده گسترش دهیم. 
دانشگاه مفید افتخار دارد که در چنین زمینه هایی همکاری کرده و در بعضی از موارد پیشگام بوده است و دعا بفرمایید که انشاء الله این شیوه را ادامه بدهیم.موفق باشید.

 

اساتيد محترم اين برنامه (به ترتيب الفبا)

اسماعیل بشری : کارشناس ارشد علوم سیاسی، مدرس دانشگاه و کارشناس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام

دکتر امیر ساعد وکیل : دکتری حقوق بین الملل ، مشاور مرکز امور حقوقی بین المللی ریاست جمهوری

 دکتر سعید رهایی: دکتری حقوق بین الملل، استاديار و معاون آموزش دانشگاه مفید

دکتر سید حسین هاشمی: دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، استاديار و معاون مرکز مطالعات حقوق بشر دانشگاه مفید

 دکتر سید مصطفی میر محمدی: دکتری حقوق بین الملل، استاديار و مدیر مرکز مطالعات حقوق تطبیقی دانشگاه مفید

 دکتر علی داعی : دکتری حقوق بین الملل ، استادیار دانشگاه مالک اشتر دکترعلیرضا دیهیم : دکتری روابط بین الملل گرایش حقوق بین الملل ، مشاور وزارت دادگستری 

دکترمحمد حبیبی مجنده: دکتری حقوق بین الملل و استاديار دانشگاه مفید دکترمحمد حسن ضيايي فر: دكتراي حقوق بين الملل و دبير كميسيون حقوق بشر اسلاميمحمد منيرصفي الدين: رييس محترم يونيسف ايران

دکترمحمد مهدی مقدادی: دکتری حقوق خصوصی، استاديار و مدیر کلینیک حقوقی دانشگاه مفید

مهدی فیروزی: استاديار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و مدیر گروه پژوهشي حقوق بشر اسلامی مرکز فقهی ائمه اطهار (ع)

دکترناصر قربان نیا: دکتری حقوق بین الملل، دانشيار و مدیر گروه حقوق دانشگاه مفید

مدير دوره: دكتر محمد مهدي مقدادي

 

مسئول اجرايي: محسن بوالحسني و رامین نوری

تسهيگران: محسن روزبهاني،محسن برهان، علي بيطرفان، محمد دانش،هادي عباس زاده، مصطفي بهرامي، احمد عرفاني نسب، نسيم نيك آيين.

 

 


 

 

 

         

 

 

 

 

 
 
 

تاریخ انتشار: 1391/10/08    
برچسب ها : کلینیک, مدرسه تخصص, حقوق کودک, منازعات مسلحانه
نظرات

Captcha

 
دانشگاه مفید ساعت کاری:
ایران - قم شنبه تا چهار شنبه

تلفن: 32130285-025 

          025-32130287

ساعت 7:30 الی 16
فکس:  32925764-025  
chrs2003@gmail.com