نشست چالش های فراروی اجرای حقوق شهروندی در ایران


تاریخ رویداد: 1395/12/02
مکان: دانشگاه مفيد - تالار دكتر قربان نيا
زمان: 10:30-12:30
 نشست چالش های فراروی اجرای حقوق شهروندی در ایران

نشست علمی: «چالش های فراروی اجرای حقوق شهروندی در ایران» روز دوشنبه 2 /اسفندماه/ 1395  در دانشگاه مفید، تالار دکتر ناصر قربان نیا برگزار شد. در این نشست علمی، جناب آقای دکتر سید محمد هاشمی استاد بازنشسته دانشگاه شهید بهشتی و جناب آقای دکتر سید علی میرموسوی رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه مفید، به ارائه بحث پرداختند.

سخنران اول این برنامه جناب آقای دکتر هاشمی بودند که ضمن تشکر از مجموعه دانشگاه مفید بحث خود را با آیه 70 سوره مبارکه اسراء (وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَني‏ آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلي‏ کَثيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضيلاً) آغاز نمودنده و قبل از ورود به بحث اصلی این مطلب را یادآور شدند که به این دلیل که حقوق شهروندی با توجه به تاریخچه آن به معنی تفکیک بین افراد جامعه است  با منطوق حقوق بشر تنافی دارد پس بهتر است به جای حقوق شهروندی از حقوق بشر استفاده شود.

استاد باز نشسته دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی در بدو ورود  به بحث اصلی، این نکته را متذکرشدند که انسان دو وصف دارد: یکی وصف تنهایی و استقلال و دیگری  وصف معاشرت جویی که هم دارای وجه همبستگی است و هم به دلیل تنازع، مراعات متقابل را طلب می کند و اینها می طلبد که ما دو انگاره در نظر بگیریم؛ اولین انگاره مربوط به ایجاد نظمی اجتماعی است و انگاره دوم مربوط به حقوق شخصی است که افراد به اعتبار انسان بودنشان، نیاز دارند از حق هایی برخوردار باشند که آنها را از جانداران دیگر متمایز کند و این همان نکته ای است که ما را به بحث حقوق بشر می رساند.

استاد هاشمی با تاکید بر چهار اصل کرامت، آزادی، برابری و برادری و ذکر جایگاه آنها در حقوق داخلی و بین المللی، اینها را هنجارهای اصلی نظام حقوق بشر و حقوق شهروندی دانستند که باید توسط مجریان امور به جد مورد توجه قرار بگیرند. ایشان در ادامه با تقسیم بندی آزادی و موانع آن  به آزدی افقی (مردم نسبت به هم) و آزادی عمودی (حکومت و مردم)، با توضیح آزادی عمودی، به بحث دموکراسی گریز زده و با استناد به آیه 25 سوره مبارکه حدید به تشریح نقش مردم در ایجاد دموکراسی پرداختند.

استاد بازنشسته دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی در ادامه اظهار داشتند که حقوق بشر و شهروندی از لحاظ رفتاری  به افراد جامعه سپرده شده است که جلوه های رفتاری در سه حوزه تقنینی، سیاسی و فرهنگی تقسیم می شود. ایشان در حوزه تقنین لزوم مشارکت مردم و عدم انحصار در قانونگذاری توسط حکومت ها را تذکر داده و بر این نکته تاکید کردند که اهل علم خاصه حقوقدانان باید در نقد علمی قوانین مخالف با حقوق بشر و شهروندی پیشتاز باشند.

دکتر هاشمی در رابطه با حوزه سیاست با استناد به سخنان امام علی (ع)  و اصول قانون اساسی بر  لزوم وجود حکومت، اذعان کرده و اینگونه ادامه دادند که باید در هر حال حکمرانی مطلوب مد نظر قرارگیرد و افزودند که سیاست امانتی است که در میانه میدان منطق و اقتدارگرایی وجود دارد و لازم است تا جامعه از لحاظ سیاسی،  از اقتدار گرایی به سمت رفتار وجدانی منطبق با منطق و عقلانیت حرکت نماید.

دکتر سید محمد هاشمی خاتمه بحث خود را به حوزه فرهنگ اختصاص داده و با شاره به فرهنگ غنی و واقعی قرآنی به عنوان فرهنگی تعالی بخش بر ضرورت نهادینه شدن پرداخت عامه مردم به حقوق حقه خود تاکید ورزیدند و بیان داشتند که اسلام دینی است سرشار از عدالت، احسان و مفاهیم حقوق بشری که می تواند راهنمایی مناسب در احقاق حقوق بشر و شهروندی باشد.  ایشان در پایان با اشاره به تحول رویکرد جامعه به حقوق بشر و شهروندی این روند را در کشور ایران مثبت ارزیابی نمودند.

سخنران دیگر این نشست علمی جناب آقای دکتر سید علی میرموسوی دانشیار و رییس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه مفید بودند که ضمن تقدیر ازتشریف فرمایی استاد هاشمی، از مرکز مطالعات حقوق بشر بخاطر برگزاری این نشست علمی تشکر  نمودند.

دکتر میرموسوی در ابتدای بحث خود، مسئله حقوق شهروندی را یکی از مباحث مهم و جدی در اندیشه معاصر اسلام و غرب دانسته و بیان داشتند که حقوق شهروندی در جامعه ما مسئله ای نوپاست. ایشان رونمایی و امضای منشور حقوق شهروندی را اقدامی در جهت برجسته کردن این حقوق دانسته و آن را کاری قابل تقدیر دانستند . ایشان با اشاره به منشور حقوق شهروندی گفتند که مهمتر از حق های مصرح در این منشور تکالیفی است که دولت در این رابطه دارد.

 دانشیار علوم سیاسی دانشگاه مفید چالش های فراروی اجرای حقوق شهروندی را به دو دسته کلی  چالش های ایدئولوژیک  یا نظری و چالش های عملی تقسیم بندی نموده و در رابطه با چالش های دسته اول بیان داشتند که این چالش ها مربوط به مواردی است که از شکل گیری مفهوم حقوق شهروندی و توافق درباره آن جلوگیری به عمل می آورد.

 رئیس دانشکده علوم سیاسی دانشگاه مفید مفهوم حقوق شهروندی را در درجه اول بر شناسایی و پذیرش انسانیت مشترک استوار دانسته و افزودند که این شناسایی مبتنی بر این است که ما دیدگاه ابزاری به انسان نداشته باشیم و به گفته کانت هر انسان را هدفی در نظر بگیریم و نه تنها از تجاوز به حقوق دیگران خودداری کنیم، بلکه به فکر رفاه آنان هم باشیم. ایشان تاکید بر انسانیت مشترک را یک توجیه نیرومند برای بسط شهروندی به همه اعضای جامعه دانسته و اضهار داشتند که متاسفانه جامعه ما از  این جهت، هنوز در اواسط راه قراردارد به این معنی که با نگاه به ایدئولوژی های رایج زمان خودمان خواهیم دید که هنوز ما در اینکه همه انسان هستیم با هم  به اتفاق نظر نرسیده ایم و بر این اساس می توانیم بگوییم که اولین چالش در رابطه با اجرای حقوق شهروندی، عدم دریافت مشترک  در باب انسانیت انسان هاست

دکتر میرموسوی  دومین چالش حوزه نظری را در رابطه با حقوق شهروندی این دانستند که اگر ما دولت را جدای از مردم و آمده از آسمان بدانیم و نقش مردم را تعیین کننده ندانیم، به مرحله طرح مفهوم شهروندی نخواهیم رسید.

عضو هیات علمی دانشکده علوم سیاسی دانشگاه مفید در ادامه بحث خود به چالش های عملی اجرای حقوق شهروندی در ایران پرداخته و بیان داشتند که اولین چالش در این باب، فاصله بین ساختار حقیقی و ساختار حقوقی است. ایشان با اشاره به وجود جامعه دموکراتیک به عنوان شرط اجرای حقوق شهروندی بر این تاکید داشتند که شفافیت و پاسخ گویی از شروط وجود نظام دموکراتیک است.

دکتر میرموسوی در پایان با اشاره به فساد سیاسی و اداری به عنوان عوامل موثر در جلوگیری از احقاق حقوق شهروندی،دموکراسی را به معنای محدود کننده قدرت حکومت، عاملی موثر در کنترل اینها دانستند.


تاریخ انتشار: 1395/12/02    
نظرات

Captcha

 
دانشگاه مفید ساعت کاری:
ایران - قم شنبه تا چهار شنبه

تلفن: 32130285-025 

          025-32130287

ساعت 7:30 الی 16
فکس:  32925764-025  
chrs2003@gmail.com